Tonus'tan Altınyayla'ya Uzanan Tarihi Serüven

SİVAS – Sivas'ın güneyinde yer alan Altınyayla ilçesi, binlerce yıllık tarihi geçmişi, zengin kültürel mirası ve doğal güzellikleriyle dikkat çekiyor. Tarihte "Tonus" adıyla bilinen ilçe, Hititlerden Romalılara, Selçuklulardan Osmanlılara kadar birçok medeniyete ev sahipliği yaparak Anadolu'nun önemli yerleşim merkezlerinden biri oldu. Eski yerleşim alanlarından biri olan Altınyayla'nın ne zaman ve kimler tarafından kurulduğuna ilişkin kesin bilgiler bulunmasa da, ilçeye bağlı Başören köyünde yapılan arkeolojik kazılar bölgenin tarih öncesi dönemlerden itibaren yerleşim yeri olarak kullanıldığını ortaya koyuyor. 1994 yılından itibaren Alman bilim insanı Prof. Dr. Andreas Müller başkanlığındaki ekip tarafından yürütülen kazılarda elde edilen bulgular, ilçenin Anadolu tarihindeki önemini gözler önüne serdi. Tarihi kaynaklara göre Altınyayla; Hitit, Frig, Lidya, Pers, Roma ve Bizans medeniyetlerinin ardından Selçuklu ve Osmanlı hakimiyetine girdi. İlçe sınırlarında bulunan Kuşaklı Ören Yeri'nin, Hititlerin önemli kentlerinden Sarissa olduğu değerlendiriliyor. Bölgede ortaya çıkarılan tapınak kalıntıları ve arkeolojik eserler, Altınyayla'nın tarih boyunca stratejik bir merkez olduğunu gösteriyor. Lidyalılar döneminde inşa edilen ve Anadolu'nun en önemli ticaret güzergâhlarından biri olarak kabul edilen Kral Yolu'nun da Altınyayla yakınlarından geçtiği belirtiliyor. Kale Beldesi'ndeki Toprakkale ve Taşkale kalıntılarının ise bu yolun güvenliğini sağlamak amacıyla yapıldığı ifade ediliyor. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Sivas Vilayeti'nin önemli merkezlerinden biri olan Tonus, 1972 yılında gerçekleştirilen isim değişikliğiyle Altınyayla adını aldı. Aynı yıl belediye teşkilatına kavuşan ilçe, 1990 yılında çıkarılan düzenlemeyle ilçe statüsüne yükseltildi. Yüzde 70'i yaylalardan oluşan Altınyayla, doğal güzellikleriyle de öne çıkıyor. Kuzeyde Tonus Ovası, güneyde Mergesen ve İncecik yaylaları, doğuda Yücekaya Yaylası ve güneydoğuda İbicek Yaylası ile çevrili olan ilçe, İç Anadolu'nun tipik karasal iklim özelliklerini taşıyor. İlçe ekonomisinin temelini tarım ve hayvancılık oluşturuyor. Tarihi mirası, arkeolojik değerleri, doğal zenginlikleri ve üretime dayalı ekonomisiyle Altınyayla, Sivas'ın saklı kalmış kültür ve turizm merkezlerinden biri olarak öne çıkmaya devam ediyor.