Sivaslı Sanayici Nuri Demirağ, Türkiye’nin İlk Yerli Uçaklarını Üretti

SİVAS – Sivas'ın Divriği ilçesinde doğan ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında Türkiye'nin sanayileşme hamlesine yön veren isimlerden biri olan Nuri Demirağ (1886-1957), demiryollarından havacılığa, ağır sanayiden siyasete kadar birçok alanda gerçekleştirdiği yatırımlarla Türk ekonomi tarihinin en önemli girişimcileri arasında yer alıyor. Türkiye'nin ilk özel uçak fabrikasını kuran Demirağ, yerli ve milli üretim vizyonunun öncü isimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Divriği'den Cumhuriyet'in Sanayi Hamlesine 1886 yılında Sivas'ın Divriği ilçesinde dünyaya gelen Nuri Demirağ, genç yaşlarda ticaret hayatına atıldı. Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte ülkenin kalkınması için büyük yatırımlara yönelen Demirağ, kısa sürede Türkiye'nin en önemli sanayicileri arasına girdi. Demiryolu Hamlesinin Mimarı Cumhuriyet'in ilanından sonra yabancı şirketlerin yarım bıraktığı demiryolu projelerini üstlenen Nuri Demirağ, Türkiye'nin yaklaşık 10 bin kilometrelik demiryolu ağının 1.250 kilometresini inşa etti. Ulaşım altyapısına yaptığı büyük katkılar nedeniyle Mustafa Kemal Atatürk, kendisine "Demirağ" soyadını verdi. Türkiye'nin İlk Özel Uçak Fabrikasını Kurdu 1936 yılında İstanbul Beşiktaş'ta Türkiye'nin ilk özel uçak fabrikasını kuran Nuri Demirağ, havacılık alanında tarihi bir adım attı. Fabrikada Türkiye'nin ilk yerli eğitim uçağı Nu.D-36 ile ilk yerli yolcu uçağı Nu.D-38 üretildi. Ayrıca Yeşilköy'de kurduğu Gök Okulu ile gençlerin pilotluk ve havacılık eğitimi alabileceği pist ve eğitim tesislerini hayata geçirdi. Türkiye'de ilk yerli paraşüt üretimini de gerçekleştiren Demirağ, havacılık sanayisinin gelişmesi için önemli yatırımlar yaptı. Sanayiye Yön Veren Yatırımlar Demirağ yalnızca havacılık alanında değil, sanayinin birçok kolunda da öncü yatırımlara imza attı. Osmanlı döneminde yabancı tekellerin elinde bulunan sigara kâğıdı üretimini yerli sermayeyle gerçekleştirerek "Türk Zaferi" markasını oluşturdu. Ayrıca Karabük Demir-Çelik, İzmit Selüloz (SEKA), Sivas Çimento ve Bursa Merinos fabrikalarının kurulmasında müteahhit veya yatırımcı olarak önemli görevler üstlendi. Döneminin Çok Ötesinde Projeler Bugün Türkiye'nin simge projeleri arasında yer alan Boğaziçi Köprüsü ve Keban Barajı fikirlerini fizibilite raporlarıyla birlikte yıllar öncesinden devlet yetkililerine sunan ilk isimlerden biri olan Demirağ, ekonomik bağımsızlığın güçlü bir sanayiyle mümkün olacağına inanıyordu. Siyasi Hayatta da İz Bıraktı 1945 yılında Cumhuriyet tarihinin ilk muhalefet partilerinden biri olan Milli Kalkınma Partisi'ni (MKP) kuran Nuri Demirağ, daha sonraki yıllarda Demokrat Parti listesinden Sivas Milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde görev yaptı. İstanbul'da Hayatını Kaybetti Ürettiği yerli uçakların dönemin Türk Hava Kurumu tarafından çeşitli bürokratik nedenlerle sipariş edilmemesi üzerine havacılık faaliyetlerini sonlandırmak zorunda kalan Nuri Demirağ, 13 Kasım 1957 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti. Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilen Demirağ, geride yerli üretim, milli sanayi ve ekonomik bağımsızlık ideallerini miras bıraktı. Adı Sivas'ta Yaşatılıyor Sivas'ın Divriği ilçesinde doğan ve Cumhuriyet tarihine damga vuran büyük sanayicinin adı bugün de memleketinde yaşatılıyor. Sivas Nuri Demirağ Havalimanı, Türkiye'nin ilk özel uçak fabrikasını kurarak havacılık alanında öncü çalışmalara imza atan Nuri Demirağ'ın adını taşıyor. Her yıl yüz binlerce yolcuya hizmet veren havalimanı, milli sanayi ve yerli üretim vizyonunun simge isimlerinden biri olan Nuri Demirağ'ın hatırasını gelecek nesillere taşımaya devam ediyor. Aradan geçen yıllara rağmen Nuri Demirağ; girişimciliği, üretim vizyonu ve Türkiye'nin sanayileşmesine yaptığı katkılarla yalnızca Sivas'ın değil, Cumhuriyet tarihinin en önemli sanayici ve fikir insanlarından biri olarak saygıyla anılıyor.